3.7.10

Περιοδικο ΚΡΗΤΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ τ.36


Πρόκειται για ένα τριμηνιαίο πολυσέλιδο περιοδικό, που ευχόμαστε να υπήρχαν ανάλογα για κάθε γωνιά της Πατρίδας μας. Αν το διάσημο National Geographic περιοριζόταν στην Κρήτη, θα υπολειπόταν του Κρητικού Πανοράματος. Συστήνεται σε όλους, για τους δε κρητικής καταγωγής επιβάλλεται.

Το τεύχος που κυκλοφορεί τώρα σε ολόκληρη τη χώρα είναι το 36 (Μάρτιος-Μάιος 2010). Έχει αναλυτικά άρθρα για το κάθε θέμα που καταπιάνεται και θαυμάσιες φωτογραφίες. Μια σύντομη παρουσίαση της αρθρογραφίας του συγκεκριμένου τεύχους:

Κρητικά γλωσσικά
Στην κρητική διάλεκτο υπάρχει ένα χαρακτηριστικό συντακτικό φαινόμενο που δεν έχει τονισθεί... Πρόκειται για τη σύνταξη ορισμένων ρημάτων με το αντικείμενό τους, ουσιαστικό ή προσωπική αντωνυμία, σε πτώση γενική - ενώ στην κοινή νεοελληνική συντάσσονται με αντικείμενο σε αιτιατική... Στην αρχαία ελληνική άλλα από αυτά τα ρήματα έπαιρναν αντικείμενο σε γενική και άλλα σε δοτική πτώση. π.χ. "Είπα σου 'γω ποτές ψόματα;".

Οι γιατρικουλιές & οι παλαιές αρρώσθιες
...Γι' αυτό γράφω το γράμμα ετουτονέ, επειδή δεν είναι όλα αστεία. Υπάρχουνε και πράματα σοβαρά. Και το σοβαρότερο απ' όλα είναι η υγεία. Δεν υπάρχει μπλιο περιοδικό που να μην έχει μια σελίδα με ιατρικές συμβουλές. Ετσά θέλω να το μπατάρετε κι αυτό το γράμμα και άμα χρειαστεί να κάμετε τσι γιατρικουλιές τω παλαιινώ, που οπωσδήποτε ήτονε σοφοί, και να βρείτε την υγειά σας.
(Αναλυτικά γιατροσόφια και λαϊκές περιγραφές για τις εξής αρρώστιες: Πανόγλα, μεσκηνιά, τρεζάδα, φταρμό, βιστιριά, βραχνά, αδερφοδιώχτη, μουσουμπιά, φύστουλα, φάωσα, αθριτικά, στρούφισμα, αφαλόπεσμα, κόψιμο, φιάγκωμα, μαγιασίλι, ξενέφρισμα, χρυσή, λούξιγκα, ψημμένο, ψώρα, ανέδραμα, τσιμπιά, παρανυχίδες, ήλιο. ξεκαυκάλωμα, μπαμπούνες, ψάκωμα, πόνο, εντερικά, ταινία, ορμυγιοί, θεριό, καημαθιά, μπασουμάδες, βαρυσμαθιά, κομμαθιά, ξαιμάτωμα, σπάσιμο, βγάρσιμο και λόστρεμα)...

Πραισός, το μυστηριώδες καταφύγιο των τελευταίων "γνήσιων" Κρητικών
Οι αυτόχθονες πληθυσμοί της Κρήτης, γνωστοί ως Ετεοκρήτες (ετεός=γνήσιος), εγκαταστάθηκαν στη δυσπρόσιτη περιοχή της ορεινής Σητείας και διατήρησαν επί αιώνες την αρχική τους γλώσσα και θρησκεία, αλλά και την πλήρη αντίθεσή τους προς τους υπόλοιπους κατοίκους. Οι ετεοκρητικές επιγραφές, γραμμένες με ελληνικά σύμβολα σε γλώσσα προελληνική ήταν η αιτία που προσέλκυσε η πόλη της Πραισού το διεθνές ενδιαφέρον... Το ανδρείον ήταν μέρος που συνέτρωγαν οι "τέλειοι" πολίτες, διαιρεμένοι σε ομάδες στις ίδιες τράπεζες, λαμβάνοντας ίση μερίδα από τη λιτή τροφή και οι έφηβοι μέχρι του 20ου έτους, των οποίων οι ομάδες λέγονταν "αγέλαι".
(Θυμίζουμε ότι ο Λυκούργος, ο νομοθέτης της αρχαίας Σπάρτης, σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς, υιοθέτησε μεγάλο μέρος των νόμων και των τρόπων των Ετεοκρητών).

Το διαμάντι του Ρούβα και το μεγαλύτερο πρινοδάσος της Ευρώπης
Ένα μικρό φαράγγι με εντυπωσιακές εναλλαγές, άγρια ομορφιά και τεράστιο οικολογικό ενδιαφέρον, βρίσκεται στις νοτιοανατολικές παρυφές του Ψηλορείτη, πάνω από τον Ζαρό και τη Γέργερη. Το φαράγγι του Ρούβα αποτελεί το σημαντικότερο φαράγγι του νομού Ηρακλείου και της κεντρικής Κρήτης, καθώς φιλοξενεί το μεγαλύτερο πρινοδάσος της ευρωπαϊκής ηπείρου και σπάνια είδη ζώων και φυτών, αρκετά εκ των οποίων είναι ενδημικά και χρίζουν άμεσης προστασίας.
(Το "διαμάντι" του τίτλου είναι το κρητικό κεφαλάνθηρο, ή κεφαλάνθηρο με την κουκούλα, cephalantera cucullata, ένα ενδημικό είδος ορχιδέας που φυτρώνει σε δάση της Κρήτης, σε υψόμετρο από 700 μέχρι 1500 μέτρα, και απεικονίζεται μπουμπουκιασμένο στο εξώφυλλο).

Το στοιχειωμένο Ρούμα
Το χωριό Ρούμα (=κατηφόρα), ερημώθηκε αιφνιδίως προ τριών σχεδόν αιώνων. Τα ερείπια που διατηρούνται σήμερα θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν εντυπωσιακά, καθώς είναι τα πιο καλοδιατηρημένα, σε σύγκριση με τα ερείπια άλλων οικισμών που ερημώθηκαν την ίδια εποχή και για τον ίδιο λόγο... Ο καθεδρικός ναός του χωριού, γνωστός ως Πάνω Παναγιά, είναι το μόνο κτίριο που σώζεται ακέραιο. Εκείνο που τον χαρακτηρίζει είναι το μεγάλο και έντονα εξέχον από το υπόλοιπο κτίσμα αρκοσόλιο. Πρόκειται για σύγχρονη του ναού κατασκευή, στην οποία ετάφη ο άρχοντας της περιοχής. Χαμηλότερα, ακέραιος διασώζεται και λειτουργεί ακόμη, ο ναός της Κάτω Παναγιάς, το παλαιότερο κτίσμα στο Ρούμα. Κτίστηκε μετά το σεισμό του 1303.

Μονή Χαλέπας, η ακρόπολη του μέσα Μυλοπόταμου
Ο μοναχισμός που γνώρισε αυτός ο τόπος δεν περιοριζόταν στο πνευματικό πλαίσιο, το οποίο αρμόζει και επιβάλλεται από το σχήμα του, αλλά ταυτίστηκε με πράξεις πολεμικές και επαναστατικές. Ο μοναχός δεν αρκούταν στον Κανόνα του, τον οποίο στις περισσότερες των περιπτώσεων αγνοούσε, ούτε περιοριζόταν στην προσευχή, τη μετάνοια και τη νηστεία. Ήταν ο καπετάνιος, που απαλλαγμένος από τις υποχρεώσεις που δημιουργούν οι οικογένειες, οι περιουσίες και τα εγκόσμια, δεν υπολόγιζε τίποτα και δεν έδινε λογαριασμό σε κανένα... Η μονή Χαλέπας αρχίζει να κτίζει το κτιριακό συγκρότημα που βλέπουμε σήμερα στα τέλη της Βενετοκρατίας, όταν πλέον οι Τούρκοι βρίσκονταν προ των πυλών. Και απέκτησε φρουριακή μορφή που, με συνδυασμό με την θέση της, έδινε σημαντικό αμυντικό ρόλο στην αναμενόμενη τουρκική επίθεση...
(Η Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή μονή του Σωτήρος Χριστού Χαλέπας βρίσκεται ερειπωμένη στις βορειοδυτικές υπώρειες του Ψηλορείτη, στην επαρχία Μυλοποτάμου του νομού Ρεθύμνου. Εξ αρχής, και μέχρι τουλάχιστον την τουρκική κατάκτηση, υπήρξε γυναικεία μονή και η αρχαιότερη γνωστή αναφορά της είναι σε έγγραφο του 1555. Σήμερα διαμένει εκεί ένας παλαιστίνιος ιερομόναχος, εφημέριος του Κρυονερίου, και η μονή αναστηλώνεται).

Κρητικές γεύσεις
Αναλυτικές παραδοσιακές συνταγές (και φωτογραφίες) για: Κοτόπουλο καπαμά, Κουνέλι με μπάμιες, Πατζαροσαλάτα, Κόκορα πιλάφι με χυλοπίτες.


Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Η ΣΕΛΗΝΗ ΤΩΡΑ
Εθνικίστριες και Υπερήφανες!
Για μια Μεγάλη Ελλάδα σε μια Ελεύθερη Ευρώπη.

  © Blogger templates 'Neuronic' by Ourblogtemplates.com 2008

Back to TOP