31.3.08

Γαλινθιάς η νυφίτσα

Ο σεβασμός των αρχαίων για τα ζώα είναι ορατός μέσα απ' τους μύθους και τις παραδόσεις τους. Γνωστός ο μύθος της Αράχνης, που προκάλεσε την Αθηνά ως καλύτερη υφάντρα και μεταμορφώθηκε απ' την Θεά σε έντομο από οργή για την έπαρση και την ύβρι. Μεταφέρουμε εδώ έναν λιγότερο γνωστό μύθο, αυτόν της νυφίτσας.


Η Γαλινθιάς ήταν κόρη του Προίτου και φίλη (συμπαίκτρια) της Αλκμήνης.

Όταν επρόκειτο η Αλκμήνη να γεννήσει τον Ηρακλή, η Ειλείθυια και οι Μοίρες, οι θεότητες του τοκετού, ύστερα από εντολή της Ήρας την παρεμπόδιζαν και δεν της επέτρεπαν να γεννήσει, κρατώντας σταυρωμένα τα χέρια τους. Ο "δεσμός", τα πλεγμένα χέρια της Ειλείθυιας και των Μοιρών, αποτελούσε εμπόδιο, "δέσιμο", της γέννας (συμπαθητική μαγεία). Εννιά μέρες και νύχτες εμπόδιζαν με τα ξόρκια τους τη γέννηση του Ηρακλή. Τότε η Γαλινθιάς, από τη στενοχώρια της για το μαρτύριο της Αλκμήνης, εξαπάτησε τις θεές λέγοντάς τους ότι η Αλκμήνη είχε φέρει στον κόσμο ένα αγόρι ύστερα από εντολή του Δία. Εκείνες γεμάτες τρόμο, και αγανάκτηση, επειδή νόμιζαν πως είχαν περιφρονηθεί, εγκατέλειψαν τη στάση που "έδενε" την Αλκμήνη και τότε εκείνη γέννησε αμέσως τον Ηρακλή.

Οι θεές εκδικήθηκαν τη Γαλινθιάδα που τις εξαπάτησε και τη μεταμόρφωσαν σε νυφίτσα. Κι επειδή είχε χρησιμοποιήσει το στόμα της για να τις ξεγελάσει, λέγοντάς τους ψέματα, την καταδίκασαν να γεννά από το στόμα. Γι' αυτό ισχυρίζονταν ότι η νυφίτσα θορίσκεται (δέχεται το σπέρμα) δια των ώτων, τίκτει δ' αναφέρουσα το κυούμενον εκ του τραχήλου.

Η Εκάτη τη λυπήθηκε και την έκανε ακόλουθο και ιερό ζώο της.

Ο Ηρακλής, όταν μεγάλωσε, έχτισε ένα ιερό κοντά του στο σπίτι του προς τιμή της και της πρόσφερε θυσία.

Οι Θηβαίοι γιόρταζαν τα Γαλινθιάδια προς τιμή της και θυσίαζαν πάντα σε αυτήν μια μέρα πριν τη γιορτή του Ηρακλή.

Ο Αιλιανός αναφέρει ότι η νυφίτσα κι όχι η Γαλινθιάδα φόβισε τις Μοίρες που εμπόδιζαν τη γέννα της Αλκμήνης και τις έκανε να λύσουν τα χέρια τους.


Από τη Θεογονία

25.3.08

ΖΗΤΩ ΤΟ ΕΘΝΟΣ!

17.3.08

Marianne McDonald: Πολιτισμική Ευεργέτις

Αρχαιοκάπηλοι υπάρχουν πλέον διαφόρων ειδών. Που τους ακούμε καθημερινά να τερατολογούν και τους ανταμείβουμε με βουλευτικά έδρανα, αφού πριν, αγοράσουμε τα βιβλία τους ή πάμε στις σχολές τους να ανακαλύψουμε ότι οι αρχαίοι έλληνες είχανε πάει στο φεγγάρι.


Τυχαίνει όμως να υπάρχει και η κυρία Marianne McDonald, αμερικανίδα ελληνίστρια καθηγήτρια κλασικών σπουδών στο πανεπιστήμιο Irvine, στην Καλιφόρνια. Την ξέρουν αρκετοί στους φιλολογικούς κύκλους της Ελλάδας, μάλιστα συνηθίζει να λαβαίνει μέρος, σχεδόν κάθε χρόνο, στο Συμπόσιο Αρχαίου Δράματος που διοργανώνεται το καλοκαίρι στους Δελφούς. Πολλοί περισσότεροι ελληνιστές την ξέρουν στο εξωτερικό. Σίγουρα χιλιάδες ασχολούμενοι με τα ελληνικά κλασικά κείμενα, ξένοι ή έλληνες, βρήκαν στο έργο της σανίδα σωτηρίας, πολλές φορές. Σίγουρα επίσης αγνοεί ακόμα και το όνομά της το 99% των φιλολόγων καθηγητών, που διδάσκουν στα σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης της χώρας μας , όλοι εκείνοι που κατεβαίνουν όλο το χειμώνα μέχρι το Σύνταγμα για να διαδηλώσουν για κάτι ημίωρα, που τους τα άφησαν απλήρωτα. ΄Οχι για τα ιδιαίτερα που κάνουν θησαυρίζοντας, ούτε για το ότι τα παιδιά που βγάζουν είναι αγράμματα. Θα την αγνοούσα, πιθανόν, κι εγώ, αφού σπάνια θα γράψει για αυτήν ελληνική εφημερίδα και δεν νομίζω ποτέ να την έχει δείξει κανένα κανάλι. Ενώ την Γωγώ Μαστροκώστα και τις συναδέλφισσές της τις ξερουμε όλοι. Τυχαίνει όμως να την γνωρίζω, δεδομένου ότι όσα βιβλία της εκδίδει στα ελληνικά τα εκδίδει από τις εκδόσεις "Περίπλους".

Το πρώτο cd που δεν περιείχε μουσική υπήρξε ο Ίβυκος, που δημιουργήθηκε με το ηλεκτρονικό πρόγραμμα TLG, που σημαίνει Thesaurus Linguae Graecae. Περιέχει τα άπαντα των ελλήνων συγγραφέων, από τον 8ο αιώνα π.Χ. μέχρι το 16ο μ.Χ αιώνα. Για να δημιουργηθεί χρειάστηκαν 28 χρόνια, από το 1972 μέχρι το 2000. Επειδή το σχεδίασε και το υλοποίησε η κ. ΜcDonald, χρειάστηκαν και τα ανάλογα χρόνια από τη ζωή της, τα καλύτερά της χρόνια δηλαδή, αφού όταν το ξεκίνησε ήταν μόλις απόφοιτη αρχαίας ελληνικής φιλολογίας.

Στον Ίβυκο περιέχονται 76 εκατομμύρια τύποι λέξεων της αρχαίας, ελληνιστικής και μεσαιωνικής ελληνικής γλώσσας σε κείμενα από τον Ομηρο μέχρι το Γεώργιο Φραντζή στην τουρκοκρατία.

Το "TLG Project" ξεκίνησε με την καθοδήγηση του καθηγητή Theodore F. Brunner, ο οποίος διηύθυνε το "TLG" από το 1972 μέχρι το 1998, οπότε συνταξιοδοτήθηκε από το Πανεπιστήμιο της Irvine. Η προσπάθεια είχε τη συμπαράσταση του David W. Packard, που με το επιτελείο του κατασκεύασαν την αναγκαία τεχνολογική υποδομή. Έπρεπε να γίνει η δουλειά από την αρχή. Δεν υπήρχε κάτι έτοιμο. Έπρεπε να γίνει δηλαδή η καταγραφή, η διόρθωση, η ανεύρεση και η επεξεργασία των αρχαίων ελληνικών κειμένων. Το πιο δύσκολο κομμάτι ήταν η εξεύρεση. Πάπυροι και περγαμηνές από ολόκληρη τη Γη φωτογραφήθηκαν και στάλθηκαν στο Πανεπιστήμιο. Τα έργα των Ελλήνων συγγραφέων έπρεπε να δακτυλογραφηθούν λέξη λέξη, καθώς η χρήση scanner δεν ήταν διαδεδομένη ακόμη. Το αποτέλεσμα είναι ένας δίσκος 11.000 έργων και 3.000 συγγραφέων που συγκροτούν μια βάση δεδομένων 76.000.000 ξεχωριστών τύπων ελληνικών λέξεων, ένα cd 614 MB, που ο καθένας μπορεί να βάλει στο pc του και να διαβάσει όλα τα έργα των αρχαίων, ελληνιστικών, μεσαιωνικών και βυζαντινών συγγραφέων στο πρωτότυπο.

Ετσι δημιουργήθηκε η μεγαλύτερη, ίσως, ψηφιακή τράπεζα κειμενικών δεδομένων του κόσμου, που περιέχει τα μείζονος σημασίας έργα για την ανάπτυξη της δυτικής σκέψης. Σήμερα, διευθυντική θέση στο πρόγραμμα κατέχει και μια Ελληνίδα, η καθηγήτρια κ. Μαρία Παντελιά.

Για το εγχείρημα αυτό απαιτήθηκε και ένα τεράστιο ποσό χρημάτων. Η κυρία MacDonald κατέθεσε για τον σκοπό αυτόν στο Πανεπιστήμιο με την έναρξη του προγράμματος, ένα εκατομμύριο δολλάρια. Η κυρία MacDonald τυχαίνει να είναι κόρη του ιδρυτή της πολυεθνικής εταιρείας ηλεκτρικών συσκευών Zenith. Και, όπως βλέπετε, υπήρξε και το ίδιο πλούσια και το ίδιο όμορφη με την κυρία Paris Hilton.

Από άρθρο του Διονύση Βίτσου

16.3.08

Οι 4 Αρετές

Πρέπει να είμαστε συνεπείς απέναντι στον εαυτό μας,
γενναίοι απέναντι στον εχθρό,
μεγαλόψυχοι απέναντι στον ηττημένο
και, προπαντός, ΕΥΓΕΝΙΚΟΙ.

Nietzsche

15.3.08

Hραία, οι γυναικείοι Oλυμπιακοί


Έχουμε συνηθίσει να θεωρούμε τους Oλυμπιακούς αγώνες (και γενικότερα τον αθλητισμό στην αρχαιότητα) κάτι αυστηρά ανδροκρατούμενο, καθώς τα θηλυκά στοιχεία κατά κανόνα αποσιωπώνται. Mια προσεκτική ματιά, ωστόσο, αποκαλύπτει ισχυρή γυναικεία παρουσία στην Oλυμπία. Έτσι, η ιέρεια της Δήμητρας Xαμύνης, είχε τιμητική θέση στους ανδρικούς αγώνες, τους οποίους παρακολουθούσε καθισμένη πλάι στον πέτρινο βωμό -το αξίωμα αυτό είχε αναλάβει και η περίφημη Pήγιλλα, σύζυγος του Hρώδη του Aττικού. Mάλιστα, κατά μία άποψη, οι Oλυμπιακοί ήταν στην αρχή τελετές για την ευόδωση της βλάστησης, και άρα είναι πιθανόν ότι ο αγώνας δρόμου γίνονταν προς τιμήν της Δήμητρας, της οποίας η ιέρεια τον ευλογούσε και επιστατούσε στη διεξαγωγή του.

Παράλληλα, η είσοδος δεν ήταν γενικά απαγορευμένη στις γυναίκες, όπως λανθασμένα πιστεύεται, αλλά επιτρεπόταν στις ανύπαντρες κοπέλες, όπως ρητά αναφέρει ο Παυσανίας. Kαι βέβαια, δεν μπορούμε να ξεχάσουμε ότι αρκετές Eλληνίδες στεφανώθηκαν Oλυμπιονίκισσες των ιππικών αγώνων, όπως η Kυνίσκα, η Eυρυλεωνίς, η Bελιστίχη, η Tιμαρέτα, η Θεοδότα και η Kασία -βέβαια δεν οδηγούσαν τα άλογα οι ίδιες, τότε όμως βραβεύονταν οι ιδιοκτήτες/τριες των ίππων.

Aυτό όμως που παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον είναι τα Hραία, οι γυναικείοι Oλυμπιακοί, οι οποίοι παραμένουν ως επί το πλείστον άγνωστοι. Όπως μας πληροφορεί ο Παυσανίας, κάθε τέταρτο έτος τελούνταν αγώνες δρόμου ανάμεσα σε παρθένες (ανύπαντρες κοπέλες) προς τιμήν της Ήρας. Λέγεται ότι τους καθιέρωσε η Iπποδάμεια από ευγνωμοσύνη προς τη θεά για το γάμο της με τον Πέλοπα.

Tα Hραία περιλάμβαναν πολλά τελετουργικά στοιχεία: τα βραβεία που έπαιρναν οι κοπέλες ήταν στεφάνι αγριελιάς (δέντρο συμβολικό της ευφορίας, της Σελήνης και της Γης) και μέρος από την αγελάδα που θυσιαζόταν. Το ζώο αυτό ήταν αφιερωμένο στη «βοϊδομάτα» Ήρα, ενώ συνδεόταν επίσης με τη Mεγάλη Mητέρα, τη Σελήνη και τη Γαία -αντίστοιχα, ο Δίας σχετιζόταν με τον Tαύρο, έμβλημα της γονιμότητας και του Ήλιου. Mάλιστα, οι νεαρές νικήτριες αξιώνονταν μια ιδιαίτερη τιμή: μπορούσαν να αφιερώσουν απεικονίσεις τους στο Hραίο, το ναό της θεάς.

Ο πανεπιστημιακός καθηγητής Kόρνφορντ πιθανολογεί ότι οι γυναικείοι αγώνες είναι οι αρχαιότεροι με βάση την ημερομηνία διεξαγωγής τους. Τα ανδρικά αθλήματα τελούνταν εναλλάξ τον AΑύγουστο ή το Σεπτέμβριο (Απολλώνιο και Παρθένιο κατά το ηλιακό ημερολόγιο), δηλαδή άλλοτε πριν κι άλλοτε μετά τα Hραία. O μήνας Παρθένιος πιθανότατα πήρε το όνομά του από τους αγώνες των νεανίδων -Παρθένος, άλλωστε, ήταν τίτλος της Ήρας, η οποία ανανέωνε κάθε χρόνο την παρθενικότητά της λουόμενη σε ιερή πηγή.
Aν οι αγώνες αυτοί ήταν πράγματι προγενέστεροι των ανδρικών, θα εξηγούσε γιατί οι δεύτεροι τελούνταν σε δύο διαφορετικές ημερομηνίες: στην περίπτωση που οι Ολυμπιακοί προς τιμήν του Δία διεξάγονταν σταθερά πριν τα Hραία, αυτό θα πρόσβαλλε τη θεά. Aν πάλι συνέβαινε το αντίθετο, θα μειωνόταν το κύρος του θεού. H χρονική εναλλαγή αποτελούσε πιθανόν τη λύση στο πρόβλημα αυτό.

Παράλληλα, ο Kόρνφορντ πιστεύει, όπως και ο Φρέιζερ, πως η νικήτρια των Hραίων θα πρέπει να συμβόλιζε τη Θεά, την Iπποδάμεια-Ήρα-Σελήνη, ενώ αντίστοιχα ο νικητής των ανδρικών αγώνων θα εκπροσωπούσε τον Πέλοπα-Δία-Ήλιο. Ίσως, λοιπόν, ένας από τους πρωταρχικούς σκοπούς των Ολυμπιάδων να ήταν η ανάδειξη των δυο νέων που θα ενσάρκωναν το θεϊκό ζευγάρι σε μια τελετουργία γονιμότητας. H καρποφορία της Γης και των ανθρώπων αποτελεί την εξασφάλιση της ζωής και γι' αυτό ο Iερός Γάμος ήταν στοιχείο θεμελιώδες σε πολλές αρχαίες θρησκείες.

H διοργάνωση των Hραίων ήταν έργο γυναικών. Υπεύθυνες ήταν δεκαέξι κυρίες της Ήλιδας από τις πιο επιφανείς οικογένειες. Είχαν επίσης το ιερατικό καθήκον να υφαίνουν τον καινούριο πέπλο της θεάς, σε οίκημα το οποίο είχε φτιαχτεί ειδικά γι' αυτές στην αγορά. Γι' αυτές υπάρχει μια ιστορία ικανή να σοκάρει εμάς που ανατραφήκαμε με τις κατεστημένες αντιλήψεις για την αρχαία Eλλάδα:
Λένε πως ο Δαμοφώντας, όταν ήταν τύραννος στην Πίσα, είχε προξενήσει πολλά δυσάρεστα στους Hλείους. Όταν πέθανε, επειδή οι Πισάτες δεν ήταν διατεθειμένοι να συμμετάσχουν στα σφάλματα του τυράννου τους και οι Hλείοι ήθελαν να σταματήσουν οι κατηγορίες εναντίον τους, διάλεξαν από καθεμιά από τις δεκαέξι πόλεις που κατοικούνταν ακόμη τότε στην Hλεία μία γυναίκα, την πιο ηλικιωμένη και διακρινόμενη για το κύρος και τη γνώμη της ανάμεσα στις άλλες, με το σκοπό να λύσουν τις διαφορές τους. (...) Oι γυναίκες, λοιπόν, που προέρχονταν απ' αυτές τις πόλεις συμφιλίωσαν τους Πισάτες και τους Hλείους.
Mια τέτοια ανατρεπτική ιστορία δείχνει πως οι «μητριαρχικές» παραδόσεις του παρελθόντος ήταν τόσο ισχυρές ώστε διατηρούσαν τη δύναμή τους ακόμη και πολύ αργότερα, όταν βλέπουμε να επιλέγονται γυναίκες ως πρέσβειρες και ειρηνοποιοί.


Από άρθρο της Χαρίτας Μήνη

11.3.08

Γυναίκες της Ευρώπης

Δεσμοί Αίματος

8.3.08

Άννα Μελά-Παπαδοπούλου "Η μάνα του στρατιώτη"

Η αδελφή του Παύλου Μελά, Αννα, και οι άοκνες προσπάθειές της ως εθελόντριας νοσοκόμας στο πλευρό των μαχόμενων στρατιωτών μας


Η εκπληκτική δράση της, αυτή που την έκανε θρύλο όχι μόνο για τους φαντάρους μας αλλά και ολόκληρο το πανελλήνιο, ξεκίνησε στα 1912, με την έναρξη του Α' Βαλκανικού Πολέμου. Μετά τον μαρτυρικό θάνατο του αδελφού της Παύλου κάνει σκοπό της ζωής της την απελευθέρωση της Μακεδονίας και το ξεσκλάβωμα των αλύτρωτων Ελλήνων. Ό,τι δεν μπορεί να πραγματοποιήσει σαν στρατιώτης το εκπληρώνει ως νοσοκόμα. Πότε στα χειρουργεία, πότε στα νυχτέρια δίπλα στους τραυματισμένους, πότε σε εκστρατείες ενημέρωσης στις γραμμές των πρόσω. Ακολουθεί ως νοσοκόμα την εκστρατεία στη Μακεδονία και στο ενδιάμεσο των Βαλκανικών Πολέμων μένει εκεί για να βοηθήσει όσους υποφέρουν από λογής μολυσματικές ασθένειες.

Όταν το 1913 ξεσπά η επιδημία χολέρας, μετακομίζει σκηνές, αρρώστους και ύποπτους ασθενείς σε μια αυτοσχέδια καραντίνα σ' ένα δασάκι μακριά από το στρατόπεδο και κρεμάει σε ένα δέντρο έναν μαυροπίνακα για να σημειώνει κάθε τόσο τι εφόδια χρειάζεται, για να μην έρχεται ούτε εκείνη σε επαφή με τους υπόλοιπους. Ο στρατιώτης που πηγαίνει δύο ημέρες αργότερα διαβάζει έκπληκτος πως του ζητά ένα τσαπί και ένα φτυάρι. Τα θέλει για να θάψει τους δύο πρώτους στρατιώτες που υπέκυψαν από τη χολέρα, σκάβοντας τον τάφο με τα ίδια της τα χέρια! Η γυναίκα που έμεινε στην Ιστορία και στη συνείδηση του λαού μας ως η «Μάνα του Στρατιώτη» και γλύκανε τον πόνο του τραυματισμένου, παρηγόρησε τον ακρωτηριασμένο, διάβασε στον εγχειρισμένο το γράμμα της αγαπημένης του, δεν ήταν άλλη από την αδελφή του Παύλου Μελά, Αννα Μελά-Παπαδοπούλου, μια ψυχωμένη, δυναμική αλλά και εξαιρετικά ευαίσθητη και θρήσκα Ελληνίδα. Πίσω της άφησε 42 τετράδια με το «Ημερολόγιο εκστρατείας» της, τα οποία συμπληρώνουν 18 τόμοι με αναμνήσεις, φωτογραφίες, γράμματα, αποκόμματα εφημερίδων και περιοδικών που αποτελούν την πρώτη ύλη του βιβλίου του Αντώνη Σταυρίδη "Εκεί που δεν πεθαίνουν οι άνθρωποι".


Διαβάστε το πλήρες άρθρο στο ΒΗΜΑ

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Η ΣΕΛΗΝΗ ΤΩΡΑ
Εθνικίστριες και Υπερήφανες!
Για μια Μεγάλη Ελλάδα σε μια Ελεύθερη Ευρώπη.

  © Blogger templates 'Neuronic' by Ourblogtemplates.com 2008

Back to TOP