18.11.08

Marie Stopes: Η πρωτοπόρος του οικογενειακού προγραμματισμού

Πριν μερικές δεκαετίες ήταν μια από τις πιο διάσημες γυναίκες στον κόσμο κι όμως σήμερα η Marie Stopes έχει ξεχαστεί - εξαιτίας των πολιτικών της απόψεων. Το σίγουρο είναι πως παραμένει ένα από τα ιστορικά πρόσωπα- κλειδιά σε ό,τι αφορά τις γνώσεις μας πάνω στις σεξουαλικές συνήθειες και τα δικαιώματα που σχετίζονται με αυτές στη σύγχρονη εποχή. Οι παρατηρήσεις της πάνω στη γυναικεία σεξουαλικότητα θα μπορούσαν ίσως να θεωρηθούν ισάξιες με αυτές του Σίγκμουντ Φρόυντ.

H Marie Carmichael Stopes (15/10/1880 – 2/10/1958) ήταν πρωτοπόρος στον οικογενειακό προγραμματισμό (ίδρυσε το πρώτο κέντρο οικογενειακού προγραμματισμού στη Βρετανία το 1921 και ακολούθησε μία σειρά ανάλογων σε όλο τον κόσμο, που μέχρι σήμερα φέρουν το όνομά της) και υπέρμαχος της ευγονικής. Το 1902, πήρε το πανεπιστημιακό της απολυτήριο με άριστα στην Βοτανολογία και την Γεωλογία από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου και το Μάστερ στην Παλαιοβοτανολογία το 1904 από το Πανεπιστήμιο του Μονάχου. Την ίδια χρονιά έγινε το νεώτερο άτομο στη Μεγάλη Βρετανία που πήρε τον τίτλο Doctor of Science (D.Sc).

Το 1918 ένας μικρός εκδοτικός οίκος της εποχής αναλαμβάνει το ρίσκο να της εκδώσει βιβλίο της με τίτλο "Married Love", το οποίο γνωρίζει αμέσως μεγάλη επιτυχία. Κυκλοφορούσε κρυφά παντού. Στα σπίτια στα χέρια των γυναικών, στα μέρη όπου σύχναζαν μόνο άνδρες, ακόμα και στα πάρτυ που πήγαινε η ίδια το κουβαλούσε και το περνούσε από χέρι σε χέρι. Χιλιάδες αντίτυπα πωλήθηκαν μέσα σε μία εβδομάδα και το έργο της μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες. Πολλοί συντηρητικοί και θρησκόληπτοι πουριτανοί έσπευσαν να το χαρακτηρίσουν "εγχειρίδιο πορνείας". Στόχος του έργου αυτού της Stopes ήταν να διαβεβαιώσει τα ζευγάρια ότι μπορούν να απολαμβάνουν τη σεξουαλική πράξη χωρίς το ρίσκο μιας εγκυμοσύνης. Η Stopes είχε παρατηρήσει πως η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση μπορούσε να βοηθήσει στη μείωση του δείκτη των γεννήσεων, ο ρυθμός αύξησης του οποίου θεωρείτο η μάστιγα που καταδίκαζε τις οικογένειες στη φτώχεια, καθώς και στην ευγονική των απογόνων.

Σχολιάστηκε από πολλούς, καταδικάστηκε από ακόμα περισσότερους καθώς η βασική του θέση ήταν εξοργιστική: οι γυναίκες έχουν δικαίωμα να αντλούν ευχαρίστηση από τη σεξουαλική πράξη. Σκοπός του πρώτου της βιβλίου υπήρξε το να κατανοήσουν οι άνδρες τη φυσική και συναισθηματική σεξουαλική ζωή των γυναικών τους. Θέμα αδιανόητο για να το αγγίξει μια γυναίκα, πόσο μάλλον για να γράψει γι’ αυτό. Όμως, η Stopes, μίλησε θαρραλέα για τη σεξουαλικότητα της γυναίκας, τονίζοντας μάλιστα το πόσο ανούσια είναι η ιδέα της αποχής από την σεξουαλική πράξη, όταν η γυναίκα έχει περίοδο. Σύμφωνα με τη συγγραφέα κατά τη διάρκεια της εμμηνόρροιας η επιθυμία της γυναίκας για συνουσία αγγίζει το κόκκινο. Επίσης, είναι αυτή που αναφέρθηκε στον κύκλο της περιόδου της γυναίκας, σημειώνοντας μάλιστα ότι οι πιο γόνιμές της μέρες είναι αυτές που βρίσκονται στο μέσο περίπου του κύκλου. Οι απόψεις της μπορεί για τη σημερινή δυτική κοινωνία να φαίνονται ίσως και αυτονόητες, θα πρέπει όμως να ληφθεί υπόψη ότι υπήρξαν ρηξικέλευθες για την εποχή που διατυπώθηκαν. Η Stopes τόλμησε να μιλήσει για ένα τέτοιο ζήτημα σε μια εποχή που διακρινόταν από συντηρητισμό σε ό,τι αφορά τον ερωτισμό και ιδίως των γυναικών, σε μια περίοδο όπου ήταν "ανήθικο" να αντλεί κανείς ευχαρίστηση από την ερωτική πράξη. Το επιχείρημα της Stopes ότι το σεξ θα μπορούσε και έπρεπε να είναι μια έκφραση αγάπης σε μια σχέση αποτελούσε μια πρωτοποριακή και επαναστατική άποψη.

Θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι η σεξουαλική αγωγή δεν υπήρχε στις αρχές του 20ου αιώνα. Οι γυναίκες, ακόμα και αυτές της μεσαίας ή ανώτερης τάξης σπάνια μπορούσαν να κατανοήσουν τη λειτουργία του σώματός τους και των οργάνων τους. Για τους περισσότερους ανθρώπους το σεξ ήταν μια περιορισμένη πηγή ευχαρίστησης, καθώς οι ίδιοι ή οι σύντροφοί τους ήταν αδέξιοι και χωρίς εμπειρίες. Κάθε ιδέα αντιμετώπισης της σεξουαλικής ευχαρίστησης σαν μια ενδιαφέρουσα και ουσιαστική πτυχή του έγγαμου βίου θα έπρεπε να τεθεί κάτω από καθοδήγηση. Και αυτόν ακριβώς το ρόλο ανέλαβε η Marie Stopes.

Σε ηλικία 31 ετών, μετά από μία σειρά αποτυχημένων ρομάντζων, παντρεύτηκε έναν Καναδό γενετιστή. Δεν πρόλαβε να συμπληρωθεί ένας χρόνος συμβίωσης και είχε ήδη βαρεθεί μαζί του. Εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι η Marie Stopes έγραψε για το σεξ όντας σύζυγος που διατηρούσε την παρθενία της, μέχρι που ο γάμος της ακυρώθηκε 4 χρόνια αργότερα. Με την αμφιβολία αν αυτή η εξέλιξη του γάμου της είναι φυσιολογική ή όχι η Stopes συζήτησε το πρόβλημα με φίλους της και κατέληξε ότι ο άνδρας της ήταν σεξουαλικά ανίκανος. Αυτός είναι και ο λόγος που αποφάσισε να γράψει ένα εγχειρίδιο για το σεξ, έναν οδηγό ουσιαστικά για τα παντρεμένα ζευγάρια. Είναι χαρακτηριστικό μάλιστα αυτό που σημειώνει η ίδια στον πρόλογο της πρώτης έκδοσης του βιβλίου της "Married Love": «Στον πρώτο μου γάμο πλήρωσα ένα τόσο φριχτό τίμημα για τη σεξουαλική άγνοια, που αισθάνομαι ότι η γνώση που αποκτήθηκε με τόσο κόστος πρέπει να τεθεί στην υπηρεσία της ανθρωπότητας». Το 1918 παντρεύτηκε τον Humphrey Verdon Roe, αδελφό του πρωτοπόρου αεροναυπηγού και πιλότου Alliott Verdon Roe. Ο γιος της, ο φιλόσοφος Harry Stopes-Roe, γεννήθηκε το 1924.

Οι απόψεις της Stopes περιφρονήθηκαν από την Καθολική και την Αγγλικανική Εκκλησία και τους συναδέλφους της γιατρούς και μονάχα ένα χρόνο μετά το θάνατό της, το 1958, Άγγλοι Επίσκοποι ομολόγησαν την ανάγκη ελέγχου των γεννήσεων. Το βιβλίο της για τα παντρεμένα ζευγάρια μάλιστα είχε απαγορευτεί, κρινόμενο ως πρόστυχο και αισχρό, ως το 1931 που επετράπη τελικά η κυκλοφορία του. Το βασικό επιχείρημα των αντιπάλων της ήταν ότι οι ιδέες της οδηγούν στον εκφυλισμό της κοινωνίας και προωθούν την ερωτική ασυδοσία. Αξίζει να σημειωθεί όμως, ότι η Stopes, που τόσο συχνά κατηγορήθηκε δεν θεώρησε ποτέ την άμβλωση ως τρόπο αντισύλληψης και παρέμεινε φανατικά εναντίον της θεωρώντας την ανεπίτρεπτη από ηθικής απόψεως. Αντί αυτής, πρότεινε τον οικογενειακό προγραμματισμό και τη χρήση αντισυλληπτικών μεθόδων, ενώ υποστήριξε πως οι απόψεις της περί σεξουαλικής απολαύσεως αναφέρονται στο πλαίσιο του γάμου.

Στο βιβλίο της περί οικογενειακού προγραμματισμού, "Radiant Motherhood", αναφέρθηκε ιδιαίτερα στην ευγονική και τάχθηκε υπέρ της στείρωσης ατόμων με βεβαρυμένη κληρονομικότητα, θεωρώντας το ανθρωπιστικότερο από τις εκτρώσεις. Η προσφορά της Marie Stopes στις εκπροσώπους του φύλου της θεωρείται ανεκτίμητη. Το σεξ για τις γυναίκες ήταν ταυτισμένο με την αναπαραγωγή του είδους και σε καμία περίπτωση με την απόλαυση. Το γυναικείο σώμα θεωρούνταν συχνά ακάθαρτο εξαιτίας της εμμηνόρροιας και η γυναίκα ήταν ανίκανη να υπολογίσει τις γόνιμες ημέρες του κύκλου της. Επιπλέον, από την αυγή της ανθρωπότητας η γονιμότητα σήμαινε διαρκείς εγκυμοσύνες, πολλές φορές ανεπιθύμητες, και πρόωρους θανάτους. Στην ανατροπή όλων αυτών συνέβαλε καθοριστικά η Marie Stopes με τα βιβλία της, τα άρθρα της και κυρίως με τις κλινικές ελέγχου των γεννήσεων που δημιούργησε με στόχο να δώσει καθοδήγηση οικογενειακού προγραμματισμού στις χαμηλές κοινωνικά τάξεις.

Για τη συνολική προσφορά της, τα Βρετανικά Ταχυδρομεία αποφάσισαν να απεικονιστεί το πρόσωπό της στο νέο γραμματόσημο των 50 πενών, με αφορμή μια νέα σειρά απόδωσης τιμών σε βρετανίδες που αναδείχθηκαν τον αιώνα που πέρασε. Οι θέσεις της υπέρ της ευγονικής, καθώς και η συμπάθειά της προς τον Εθνικοσοσιαλισμό και ιδιαίτερα τον Αδόλφο Χίτλερ - στον οποίο είχε στείλει ένα βιβλίο ποιημάτων της με μια πολύ θερμή επιστολή - έχουν ξεσηκώσει θύελλα διαμαρτυριών και διάφορες οργανώσεις (εβραϊκές, αντιρατσιστικές, αντιφασιστικές, αλλά και χριστιανικές) δήλωσαν ότι τα μέλη τους θα επιστρέφουν όσες επιστολές λάβουν με το συγκεκριμένο γραμματόσημο, υποστηρίζοντας ότι "Το να τιμούμε την Marie Stopes για τα επιτεύγματά της, είναι σα να τιμούμε τον Αδόλφο Χίτλερ ως μεγάλο ηγέτη".

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Η ΣΕΛΗΝΗ ΤΩΡΑ
Εθνικίστριες και Υπερήφανες!
Για μια Μεγάλη Ελλάδα σε μια Ελεύθερη Ευρώπη.

  © Blogger templates 'Neuronic' by Ourblogtemplates.com 2008

Back to TOP