13.10.08

Ναταλία Μελά: Μεγάλη γλύπτρια με βαρύ όνομα

«Nαταλία, η πολυαστέρω». Έτσι τη φώναζε ο άντρας της, Άρης Kωνσταντινίδης, όταν εκείνη άρχισε να φτιάχνει γλυπτά από εργαλεία και παλιά σιδερικά που έβρισκε στην οδό Aθηνάς. Mία από τις πρώτες γυναίκες γλύπτριες στην Kαλών Tεχνών και εκρηκτική φυσιογνωμία, η Nαταλία Mελά αποτελεί ένα ζωντανό αστικό μύθο. Γεννήθηκε το 1923 στην Κηφισιά η Νάτα, όπως την αποκαλούν οι φίλοι της, και ο γενεαλογικός της χάρτης είναι γεμάτος με κάποια από τα σημαντικότερα ονόματα της ελληνικής ιστορίας: είναι εγγονή του Παύλου Μελά, ο πατέρας της ήταν γιος του. Η μητέρα της ήταν κόρη του Ιωάννη Πεσμαζόγλου ιδρυτή της Εθνικής Τράπεζας. Από τη μεριά της μητέρας της, η γιαγιά της ήταν κόρη Μιαούλη. Η άλλη γιαγιά της, η Μελά, προερχόταν από το γένος Δραγούμη - αδελφή του Ίωνος Δραγούμη. Οι οικογενειακές της ρίζες φτάνουν μέχρι την Μπουμπουλίνα.

Σε όλη της τη ζωή θα σχετιστεί με σπουδαίες προσωπικότητες. Νεαρή όμως νιώθει ότι είναι βάρος η κληρονομιά της και επαναστατεί με τον τρόπο των κοριτσιών της αστικής τάξης: μπαίνει στη Νομική, αλλά την εγκαταλείπει το 1942 για τις Καλές Τέχνες και λίγο μετά εντάσσεται και στο Κομμουνιστικό Κόμμα. Ο Κατσίμπαλης όταν τη συναντούσε στο σπίτι του Εμπειρίκου, όπου γίνονταν συνάξεις κάθε Σάββατο με τους Γκάτσο, Ελύτη, Σαχτούρη, Καββαδία, Καραντώνη, την αποκαλούσε «βασιλοκομμουνίστρια». Η σχέση της με τον κομμουνισμό δεν είχε μεγάλη διάρκεια. Αποχωρεί από το κόμμα σε λιγότερο από ένα χρόνο, το 1943.

Yπήρξε πρωταθλήτρια τένις, νοσοκόμα στην περίοδο του πολέμου, φοιτήτρια όταν οι γυναίκες στις Ανώτατες Σχολές ήταν ελάχιστες και πήρε δίπλωμα οξυγονοκολλητή, για να δουλέψει με το μέταλλο. «Πάντα ήμουν αγοροκόριτσο... Με το μέταλλο έχεις ένα γρήγορο αποτέλεσμα, μπορείς να επέμβεις, να κόψεις, να κολλήσεις. Ομως το μάρμαρο είναι το αγαπημένο μου υλικό, παρ' ότι δύσκολο, δεν επιτρέπει λάθη. Η μεγάλη γλυπτική συνδέεται με το μάρμαρο».

Σύζυγος του μεγάλου αρχιτέκτονα Αρη Κωνσταντινίδη, η γλύπτρια Ναταλία Μελά δεν μπορούσε παρά να κάνει τέχνη τους μύθους και τους θρύλους που τη γαλούχησαν. Οχι όμως με έναν στείρο ή γραφικό τρόπο, αλλά με έμπνευση και λιτότητα, δίνοντας πνοή σε υλικά όπως το μέταλλο και το μάρμαρο. «Μου αρέσει τα υλικά να λένε από μόνα τους τι είναι. Το μάρμαρο να είναι βράχος και το μέταλλο να γυαλίζει. Το πιο ωραίο γλυπτό είναι αυτό που σου λέει από τι είναι φτιαγμένο. Σε όλα τα μεγάλα έργα βλέπει κανείς το χέρι του καλλιτέχνη».

Το έργο της εντυπωσιάζει και για έναν ακόμη λόγο. Αν σκεφτούμε πως δημιουργήθηκε στο δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα, σε μια εποχή που η Ελλάδα κατανάλωνε ό,τι ενέργεια της είχε απομείνει για να εξιδανικεύσει τη στάση του θύματος, βλέπουμε μια ολόκληρη δημιουργική διαδρομή η οποία επιβάλλει με πείσμα τη δική της αισιοδοξία. Δεν είναι αφελής. Τον θάνατο τον βλέπει, αλλά τον βλέπει μέσα από τα μάτια της ζωής. «Για μένα ο μύθος είναι πιο κοντά στην αλήθεια. Ιδίως γιατί είναι φορτισμένος και δοκιμασμένος από το χρόνο».

Αποσπάσματα από πρόσφατες συνεντεύξεις της, όπου αναφέρει μερικές μεγάλες αλήθειες:

- Η οικογενειακή σας ιστορία ήταν βάρος ή κίνητρο για να δημιουργήσετε;
«Τα βλέπω πιο σεμνά τα πράγματα. Με επηρέασε πάρα πολύ βεβαίως το ηρωικό μέρος της οικογένειας, δηλαδή ο παππούς μου ο Παύλος Μελάς είναι ένα πρόσωπο πραγματικά ηρωικό... Και η ομορφιά του. Ο Αρης Κωνσταντινίδης ήταν κι αυτός μελαχρινός, ωραίος. Μου αρέσει η ομορφιά, όχι μόνο στη μορφή, αλλά και στην ψυχική διάθεση, στη φύση. Με απωθεί η ασχήμια και δυστυχώς ζούμε στην εποχή της λατρείας της ασχήμιας».

- Ο Παύλος Μελάς ήταν ένας ζωντανός μύθος για την οικογένεια;
«Ποτέ δεν μιλούσαμε γι' αυτόν, οι γονείς μου το απέφευγαν, το ίδιο έκανα κι εγώ με τα παιδιά μου. Ηταν κάτι το άπιαστο, έπρεπε να μείνει μύθος. Μου έλεγαν ότι έτυχες να γεννηθείς μια Μελά, δεν είσαι ο Μελάς. Αυτό που έμαθα είναι ότι οφείλουμε πάνω από όλα να είναι τα καθήκοντά μας, όχι τα δικαιώματά μας».

- Τι σκέφτεστε σήμερα βλέποντας όλα αυτά που γίνονται με την ονομασία των Σκοπίων;
«Μην αγριέψω... αίσχος. Ο λαός καταλαβαίνει, όμως θα όφειλε το επάνω στρώμα να έχει περισσότερη συνείδηση. Ο Γιάννης Τσαρούχης μου έλεγε ότι υπάρχουν δύο ρυθμοί στην Ελλάδα, ο αγγλομενιδιάτικος και ο τουρκοβαγκνερικός. Μια μέρα του είπα: δεν νομίζεις ότι πρέπει να προσθέσουμε κι έναν άλλον ρυθμό, τον πουτανομιλιονέρ; Δηλαδή, παλιά ήταν οι βασιλικοί κι έπειτα ήρθαν εξ ανατολών οι βενιζελικοί που μας έφεραν μια χλιδή, είχαν όμως και μια λεβεντιά, ήταν πατριώτες. Μετά όμως έφτασε το σημερινό κακό, να βγάζουν λεφτά από το ποδόσφαιρο. Οι πουτανομιλιονέρ μας άγουν και μας φέρουν. Τους συμφέρουν τα λεφτά που παίρνουν από τα Σκόπια, από το Κοσσυφοπέδιο. Δεν τολμάμε να μιλήσουμε και δεν ξέρουμε πια τι να κάνουμε».

- Ηρωες υπάρχουν σήμερα;
«Κοιτάξτε όλα αυτά τα παιδιά που διαδηλώνουν εκεί έξω. Αυτοί είναι για μένα ήρωες».

- Τι σας έλεγε ο Άρης Κωνσταντινίδης για τα κτίρια της Αθήνας;
«Πολλές φορές όταν γύριζε σπίτι από περίπατο το μεσημέρι δεν ήθελε να φάει γιατί είχε δει κάτι άσχημο που του χαλούσε τη διάθεση, ή κάτι το πομπώδες, το ψεύτικο. Αυτά τον ενοχλούσαν πολύ».

- Πώς νιώθετε όταν βλέπετε σήμερα να γκρεμίζουν τα «Ξενία» του;
«Δεν υπάρχει σεβασμός γιατί δεν υπάρχει μέτρο. Ο Κωνσταντινίδης είχε αίσθηση του μέτρου, επειδή ήταν βαθύτατα Ελληνας. Για μένα ο Αρης ήταν ήρωας. Γι' αυτά που έκανε. Γι' αυτό τον ερωτεύτηκα».

- Πώς εξηγείτε ότι το έργο του, όπως και το δικό σας, είναι τόσο τοπικό και τόσο διεθνές ταυτόχρονα;
«Κάθε είδους τέχνη άμα είναι δυνατή διαπερνά τα σύνορα με αδιόρατους τρόπους. Η συνείδηση ότι είσαι άνθρωπος δεν έχει πατρίδα, αλλά κάθε καλλιτέχνης έχει πατρίδα. Αν κοιτάξεις τα φυτά, αν μυρίσεις τη ρετσίνα από το δέντρο, αν δεις τα φύλλα της δάφνης κι από την άλλη δυστυχώς της πικροδάφνης, καταλαβαίνεις από τι είσαι φτιαγμένος».

- Mε ποιο γλυπτό σας είστε περισσότερο ερωτευμένη;
«Με τον Διγενή Ακρίτα, που εγώ τον λέω «Ευγενή Ακρίτα». Ίσως με επηρεάζει στα συναισθήματά μου αυτά και η ατμόσφαιρα των ημερών, με τα εθνικά μας θέματα».

***
Εγκαινιάζεται σήμερα, 13 Οκτωβρίου, στην Αίθουσα Τέχνης «Σκουφά» (Σκουφά 4, Κολωνάκι) έκθεση γλυπτικής της Ναταλίας Μελά. Διάρκεια ως τις 30 Οκτωβρίου.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Η ΣΕΛΗΝΗ ΤΩΡΑ
Εθνικίστριες και Υπερήφανες!
Για μια Μεγάλη Ελλάδα σε μια Ελεύθερη Ευρώπη.

  © Blogger templates 'Neuronic' by Ourblogtemplates.com 2008

Back to TOP