20.7.07

H θεϊκή Σαπφώ

Ἔρος δ΄ ἐτίναξέ μοι φρένας͵ ὠς ἄνεμος κὰτ ὄρος δρύσιν ἐμπέτων.
Ο έρωτας μου τίναξε τας φρένας, όπως ο δυνατός άνεμος ταρακουνά τις δρύες.


Για τους Έλληνες ήταν ισάξια του Ομήρου. Ο Πλάτωνας αποκαλούσε την Σαπφώ σοφή και πίστευε ότι δεν έπρεπε να τιμάται μόνο σαν ποιήτρια, αλλά σαν μια από τις μούσες, γι’ αυτό την ονόμασε δέκατη Μούσα. Ο Ανακρέων την αποκαλούσε "ηδυμελή", ο Λουκιανός "μελιxρόν καύχημα Λεσβίων". Όταν άκουσε ένα από τα ποιήματά της ο Σόλων ζήτησε να του το μάθουν και όταν τον ρώτησαν γιατί, τους απάντησε, γιατί θέλω να το μάθω και μετά ας πεθάνω.



Ποιά ήταν λοιπόν αυτή η μικροκαμωμένη, μελαχροινή γυναίκα, η θεσπέσια ποιήτρια; Λένε ότι γεννήθηκε στην Ερεσό της Λέσβου το 630 π.Χ ή το 612 π.Χ.. Ήταν από αριστοκρατική οικογένεια, κόρη του Σκαμανδρώνυμου και της Κλείδας. Είχε τρεις αδελφούς τον Χάραξο, τον Ερίγυιο και τον Λάριχο. Ήταν παντρεμένη και είχε μια κόρη, την Κλείδα. Ξέρουμε ότι έγραφε κατά την εποχή της 42ης Ολυμπιάδας. Ένας στίχος της μιλάει για εξάσκηση αλόγων της, που δείχνει ότι ίσως έπαιρνε μέρος στις ιπποδρομίες των Ολυμπιακών αγώνων, όπως πολλές άλλες γυναίκες αριστοκρατικών οικογενειών. Σε μια μαρμάρινη επιγραφή, που βρέθηκε στην Πάρο και είναι τώρα στο Βρετανικό Μουσείο, αναφέρεται ότι η Σαπφώ εξορίστηκε για ένα διάστημα στην Σικελία, σε περίοδο πολιτικών αναταραχών στο νησί.

Στην εποχή της οι γυναίκες συμμετείχαν στην πολιτική ζωή, είχαν ελευθερία και δικαιώματα. Ασχολούνταν με τα της θρησκείας και με την τέχνη - στην Λέσβο λειτουργούσε ήδη σχολή μουσικής και ορχηστικής, που ίδρυσε ο Τέρπανδρος. Πιθανώς η Σαπφώ ανήκε σε κύκλο γυναικών που ήταν όλες ιέρειες της Αφροδίτης. Ίσως, όπως η Ανδρομέδα και η Γοργώ, είχε και αυτή σχολή για αριστοκρατικές νεαρές που σπούδαζαν, πριν τον γάμο, την τέχνη της ποίησης και της μουσικής, καλούς τρόπους και οικιακές εργασίες όπως η ύφανση στον αργαλειό. Μαθήτριές της η Αναγόρα η Μιλήσια, η Γογγύλα η Κολοφώνια , η Ευνείκια η Σαλαμίνια και φίλες του κοινωνικού της κύκλου η Ατθίδα, η Τελέσιππα και η Μεγάρα.

Η Σαπφώ είναι το άλλο μισό κομμάτι του Ομήρου, το συμπλήρωμά του. Ενώ ο Όμηρος, με ασύγκριτη διαύγεια και ποιητική τέχνη περιγράφει την ζωή του αρχαίου Έλληνα άνδρα στην περιπέτεια της εκστρατείας και της μάχης, η Σαπφώ ισάξια τραγουδά την καθημερινή ζωή της γυναίκας. Όλα τα ποιήματά της ήταν στην Αιολική διάλεκτο και όλα τα απέδιδε με την συνοδεία μουσικής στον βαθύ ήχο της Βάρβιτου, ενός είδους λύρας με επτά χορδές. Την εποχή που η ποίηση εξυμνούσε τη γενναιότητα πολεμιστών και ηρώων, η Σαπφώ χρησιμοποίησε πρώτο πρόσωπο στα ποιήματά της για να περιγράψει τα πιό βαθιά ανθρώπινα αισθήματα για την φύση, την ομορφιά, τη νιότη, τον έρωτα, τον θάνατο, τα γηρατειά.

Τα ποιήματα της, που τα συλλέγανε για 300 χρόνια μετά τον θάνατό της και συγκεντρώθηκαν σε 9 βιβλία, ήταν καθαρά λυρικά, ωδές και ύμνοι προς την Ήρα και την Αφροδίτη, επιθαλάμια και υμέναιοι και επιγράμματα. Μερικά από αυτά τα ποιήματα ήταν εκατοντάδων στίχων το καθένα. Στα "επιθαλάμια" (τραγούδια του γάμου), που συνοδεύονταν από χορούς παρθένων και νέων, υμνεί τους νυμφίους, την προσέλευση του γαμπρού, την παρθενία, τον υμέναιον. Σήμερα από τα ποιήματά της σώζονται μόνο τρία, μαζί με πολλά φράγματα και μεμονωμένους στίχους .

Για πολλούς η γοητεία των στίχων της απορρέει από το γεγονός ότι είναι αποκόμματα, φράγματα. Υπάρχει μια γλυκόξινη ποιότητα στα ποιήματά της γεμάτα με αυθορμητισμό, αλλά και συγκράτεια, ελαστικότητα και δομή. Η Σαπφώ έλεγχε απόλυτα την τεχνική της και την έθετε επιδέξια στην υπηρεσία των πιο δυνατών και απόκρυφων συναισθημάτων. Κάθε λέξη έχει σημασία και, όπως μας λέει ο Πλάτων, η ποίηση είναι γεμάτη αινίγματα και αλληγορίες με την αλήθεια να κρύβεται μέσα σε ορισμένες λέξεις.

Για τους αρχαίους Έλληνες και η ποίηση και η μουσική είχαν θρησκευτικό χαρακτήρα, αλληλένδετες με την θρησκεία και την καθημερινή τους ζωή, τις θρησκευτικές τελετές και τα μυστήρια, τους γάμους, τις κηδείες, τα συμπόσια κ.λ.π . Στις μετέπειτα εποχές τα ποιήματα της Σαπφούς, ειδικά αυτά που εκφράζανε έντονο ερωτισμό, αποδείχτηκαν προβληματικά. Αγνοώντας το μέγεθος και ποικιλομορφία του έργου της, η εξαίσια, η θεϊκή Σαπφώ, η πιο σπουδαία ποιήτρια της αρχαιότητας και του δυτικού πολιτισμού, κατηγορήθηκε ως λεσβία σε μια προσπάθεια υποτίμησης της τέχνης της, της προσφοράς της και του Ελληνισμού.


Υπατία

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Η ΣΕΛΗΝΗ ΤΩΡΑ
Εθνικίστριες και Υπερήφανες!
Για μια Μεγάλη Ελλάδα σε μια Ελεύθερη Ευρώπη.

  © Blogger templates 'Neuronic' by Ourblogtemplates.com 2008

Back to TOP